Steek je de kabel in de videokaart of in het moederbord?

Steek de schermkabel in een uitgang van de videokaart. AMD schrijft dat de beeldkabel vast in de uitgang van de videokaart moet zitten, en dat je de uitgang op het moederbord alleen gebruikt als de pc geen losse videokaart heeft en de processor ingebouwde graphics heeft. Intel sluit bij het testen van een nieuwe pc de monitor ook op de videokaart aan.

Zo zit het in een gewone tower-kast: de schermkabel gaat in de poorten van de videokaart, in de uitbreidingssleuven. De beeldpoorten op het moederbord gebruik je als de pc geen losse videokaart heeft.

De videokaart zit in het PCIe x16-slot van het moederbord, en zijn poorten komen naar buiten via de uitbreidingssleuven aan de achterkant van de kast. In een gewone tower-kast zitten die sleuven onder het blok met aansluitingen van het moederbord. Zie je in dat blok ook HDMI of DisplayPort, dan zijn dat de poorten van het moederbord.

  1. Game-pc uitgang van de videokaart
  2. Monitor of tv HDMI- of DisplayPort-ingang
De eerste aansluiting: van de videokaart rechtstreeks naar het scherm.

HDMI of DisplayPort voor een monitor?

Beide werken: de huidige videokaarten van NVIDIA, AMD en Intel hebben zowel DisplayPort als HDMI. Een NVIDIA RTX 50-kaart heeft in het eigen ontwerp van NVIDIA 3x DisplayPort 2.1b en 1x HDMI 2.1b. Gebruik de poort die je monitor ook heeft en die de resolutie en verversingssnelheid van je monitor haalt. Bij een monitor met alleen HDMI kies je dus HDMI.

Voor de hoogste snelheden telt ook de kabel. DisplayPort 2.1 haalt met UHBR20 volgens VESA 80 Gbps; daarvoor heb je een VESA-gecertificeerde DP80-kabel nodig. Bij HDMI is de Ultra High Speed HDMI-kabel bedoeld voor systemen tot 48 Gbps. Lees verder welke HDMI-kabel je voor 144 Hz of 240 Hz nodig hebt, met de verschillen tussen HDMI en DisplayPort.

Volgens VESA is DisplayPort 2.1b achterwaarts compatibel met eerdere DisplayPort-versies. Een nieuwe kaart kun je dus ook aansluiten op een monitor met een oudere DisplayPort-ingang.

Hoe zet je 144 Hz (of hoger) aan in Windows?

Je kiest de verversingssnelheid in de instellingen voor het beeldscherm in Windows. Microsoft beschrijft het pad in de Engelse Windows als Start > Settings > System > Display > Advanced display, en daar kies je de waarde bij “Choose a refresh rate”. Welke waarden je ziet, hangt volgens Microsoft af van je scherm en wat het ondersteunt.

Staat er een sterretje (*) achter een waarde, dan werkt die niet op je huidige resolutie. Kies je hem toch, dan past Windows de resolutie aan om die verversingssnelheid te halen.

Op dezelfde pagina zie je de huidige resolutie en verversingssnelheid, en of je scherm VRR ondersteunt. Volgens Microsoft is handmatig wisselen voor gamen dan misschien niet nodig, omdat veel populaire games VRR automatisch gebruiken.

Of je videokaart bij jouw resolutie en verversingssnelheid past, lees je bij onderdelen per resolutie.

Kun je een tv als monitor gebruiken, en wat heb je nodig voor 4K op 120 Hz?

Ja, je kunt een tv als monitor gebruiken via de HDMI-uitgang van de videokaart. Voor 4K op 120 Hz is de Ultra High Speed HDMI-kabel bedoeld: die kwam met de HDMI 2.1-specificatie en is gemaakt voor 4K@120 en 8K@60, tot 48 Gbps. De videokaarten van NVIDIA en AMD hebben volgens de fabrikant HDMI 2.1b, de Intel Arc B580 en B570 HDMI 2.1.

Een echte Ultra High Speed HDMI-kabel herken je aan het certificeringslabel op de verpakking. HDMI LA verplicht dat label en je kunt het scannen met een gewone QR-app. De naam van de kabel staat ook op de kabelmantel. HDMI LA waarschuwt dat verkopers vaak eigen marketingnamen gebruiken in plaats van de officiële kabelnaam, en dat er namaakkabels zijn.

Of jouw tv 4K op 120 Hz aanneemt, en op welke HDMI-ingang, staat in de specificaties van je tv.

Hoe zet je VRR aan (G-SYNC, FreeSync, HDMI VRR)?

VRR (variabele verversingssnelheid) laat het scherm meelopen met het tempo waarin de pc beelden maakt, en vermindert of voorkomt zo haperen en tearing. Elke fabrikant heeft een eigen naam: NVIDIA G-SYNC, AMD FreeSync, en bij Intel heten de functies HDMI VRR en VESA Adaptive Sync. Of je scherm VRR ondersteunt, zie je in Windows bij Advanced display.

NaamVanWat de fabrikant zegt
G-SYNCNVIDIAscherm met een G-SYNC-processor van NVIDIA
G-SYNC CompatibleNVIDIAgeen NVIDIA-processor, wel door NVIDIA gevalideerd voor basis-VRR
FreeSync, Premium, Premium ProAMDvraagt een Radeon-kaart en een door AMD gecertificeerd scherm; werkt via DisplayPort en HDMI
HDMI VRR, VESA Adaptive SyncIntel Arc B580 en B570beide ondersteund volgens Intel

Bij FreeSync Premium en Premium Pro is LFC verplicht: zakt de framerate onder het minimum van het scherm, dan worden beelden herhaald zodat het scherm binnen zijn bereik blijft. Volgens AMD zijn er meer dan 850 tv’s met FreeSync. VESA meldt dat AdaptiveSync al sinds DisplayPort 1.2a in DisplayPort zit, en dat FreeSync van AMD daarop gebaseerd is.

Waar je VRR aanzet, verschilt per scherm en per videokaart. Kijk in de handleiding van je monitor of tv en in de software van je videokaart.

Wat doet de spelmodus op de tv (ALLM)?

De spelmodus zet de tv in een stand met weinig vertraging (low latency), zodat het beeld sneller reageert. Met ALLM (Auto Low Latency Mode) kan een console of pc de tv een signaal sturen, zodat die zelf naar die stand schakelt en daarna weer terug. Zonder ALLM zet je de spelmodus met de hand aan in het menu van de tv.

Samsung schrijft dat zijn tv’s bij een console automatisch naar Game Mode schakelen, maar dat je Game Mode bij een pc zelf aanzet via Snelinstellingen of Instellingen. Dat geldt voor Samsung; bij andere merken staat het in de handleiding van de tv.

Een verwante HDMI-functie, QMS (Quick Media Switching), is volgens HDMI LA bedoeld voor films en video: die haalt het zwarte beeld weg als de bron van framerate wisselt, zolang de resolutie gelijk blijft. Voor games is hij niet bedoeld.

Geen beeld of maar 60 Hz: wat controleer je eerst?

Controleer eerst of de kabel vast in een uitgang van de videokaart zit en vast in het scherm; dat is volgens AMD de eerste check bij geen beeld. Heeft je scherm meer ingangen, kies dan in het menu van het scherm de ingang waar de kabel in zit. Krijg je wel beeld maar maar 60 Hz, kies dan in Windows bij Advanced display de hogere verversingssnelheid. Staat die er niet bij, loop dan de punten hieronder na.

De punten om na te lopen:

  1. Zit de kabel in de videokaart en niet in het moederbord? Bij een pc zonder losse videokaart moet de processor ingebouwde graphics hebben.
  2. Staat er een sterretje achter de gewenste verversingssnelheid? Dan werkt die niet op je huidige resolutie.
  3. Wil je 4K op 120 Hz via HDMI: is het een Ultra High Speed HDMI-kabel met het label op de verpakking? Wil je de hoogste DisplayPort-snelheid (UHBR20): is het een DP80-kabel?
  4. Gebruik je op de tv de ingang die 4K op 120 Hz aanneemt? Dat staat in de specificaties van de tv.

Twijfel je of je voeding of videokaart het scherm wel aankan, kijk dan bij waar je op let bij een game-pc.